Crkva Uspenja Presvete Bogorodice

Crkva se nalazi u centru Krajkovca, podignuta je tridesetih godina prošlog veka na inicijativu viđenijih domaćina tog vremena.

Najveći doprinos izgradnji crkve dali su Božidar Milojević, Sotir Jevtić, Đorđe Antić i Đorđe Stanojević iz Padine. Kako su u to vreme Krajkovac, Padina i Kovanluk bili jedno selo, crkva i danas pripada svim selima.

Uz pomoć lokalne samouprave Merošine i meštana sela, crkva je pre nekoliko godina renovirana, urađeni su krov i fasada, a dvorište ograđeno.

Oskudni podaci

Podaci o izgradnji same crkve veoma su oskudni.

Veliki broj ratova, više puta paljena arhiva azbresničke crkve, otuđenje naroda od vere u posleratnom periodu, događaji su koji su izbrisali podatke.

Ikonostas

Ikonostas crkve urađen je odmah po podizanju same zgrade, a na ikonostasu su karakteristične ikone nepoznatog autora ruske škole ikonopisa.

Zidovi crkve nisu oslikani, a crkveni svod izrađen je od lima.

Pored crkve je podignut kameni zvonik na kome stoji zvono nepoznatog porekla. Na južnoj strani zvonika stajale su četiri mermerne ploče na kojima su bila imena poginulih Krajkovčana u Prvom svetskom ratu. Ploče su skinute posle Drugog svetskog rata.

Crkvena kuća

Posle izgradnje crkve, podignuta je i crkvena kuća, najpre korišćena za krštenje dece u zimskom periodu, a posle je imala različite namene. Temelj kuće bio je od kamena, a zidovi su bili zemljani. Imala je tri prostorije.

Pre rata crkvena kuća je korišćena i kao školska zgrada, a posle rata bila je čak i opštinska kancelarija. Osamdesetih godina prošlog veka, u kući su se okupljali mladi ljudi Krajkovca. Devedesetih godina prošlog veka crkvena kuća je srušena.

Manastir Svetog Jovana

Skriven u srcu šume, iznad sela, na oko 2km, na Malom Jastrepcu nedaleko od nekadašnje granice Kneževine Srbije i Osmanskog carstva, ostaci Manastira svetog Jovana pravi su dragulj nasleđa i kulturnog identiteta Srbije.

Pretpostavlja se da je građen u Srednjem veku i da je porušen već na početku turske vladavine. Manastir je bio okružen zgradama (konacima i ostavama). U njegovim rušeninama je pronađen veliki broj ploča, kojima je popločana krajkovačka crkva.

Nalazi se u zaseoku Sibovac. Pored manastira izvire voda koja je lekovita za oči. Leti na praznik Sv. Jovana, 7.jula manastir poseti mnogo ljudi.

Dobrič

Srednji vek je na prostorima Dobriča ostao upamćen kao vreme velikih preokreta i raznih vlasti. Do XI veka ovde su živeli Srbi,  ali pod vlašću Vizantije.

U XII veku teritorija je bila sastavni deo države Stefana Nemanje, dok mu je prestonica bila u blizini Kuršumlije.  Odlaskom Stefana Nemanje i preseljenjem prestonice u Ras, ovaj prostor postaje pogranični pojas prema Vizantiji. Dobrič je u XIII veku bio poprište bitke između Stefana Dečanskog i bugarske vojske.

Posle Kosovskog boja,  kao turski vazal,  ovim krajevima vlada kneginja Milica, a posle i njen sin Stefan. Kad je Stefan umro,  vladar postaje Đurađ Branković, koji je poražen od Turaka i Dobrič biva osvojen.

Prvi turski popis

Prvi turski popis na području Dobriča obavljen je 1444.i 1445. godine. On daje mnoštvo podataka o srpskim pokorenim selima i dragocen je za istoriju ovog kraja. Iz popisa se vidi da su sela, jedno ili više njih, pripadala jednom timaru.

Timar je bio vlastelinski posed, a vlasnik timara bio je dužan da po naređenju sultana ide u vojsku i da u rat vodi određeni broj vojnika sa svog poseda. Timari su dodeljivani obično isluženim turskim veteranima, najčešće janičarima i drugim, poreklom Srbima. Vlasnik timara mogao je biti i sluga ili rob, koga bi paša ili turski gospodar, najčešće privremeno osamostaljivao zbog njegove vernosti u službi, dodeljujući mu u vlasništvo komad zemlje.

Po popisu, Krajkovac je imao 45 domova, a prihod od sela iznosio je 3.755 akči. Bilo je najpre timar čakir baše Umura, ali mu je oduzet i dat emiršikaru Balabanu, jer su se „nevernici“, žitelji Krajkovca, žalili na Umura.

Centar duhovnosti i kulture

U takvim okolnostima podignut je i živeo manastir Sveti Jovan, po rečima Tihomira Tanasijevića, centar duhovnosti i kulture ovog kraja. Značaj manastira za ovaj kraj pokazuju i trgovačke knjige Dubrovnika iz XIV veka. U tim knjigama stoji zapis da su trgovali sa monasima iz Krajkovca.

Mesto nekadašnjeg manastira udaljeno je oko 1 kilometar od zaseoka Sibovac. Pretpostavlja se da je izgrađen u Srednjem veku i da je porušen već na početku turske vladavine.

Ne znamo pouzdano ktitora manastira, ali Mirčetić navodi da se u hrisovulji (legatu) kneza Lazara,  koja se čuva u sremskom manastiru Vrdniku, nalazi i spisak sela poklonjenih manastiru Ravanica,  pa se tu pominje i  Balajin Brod, današnji Balajnac,  na Moravi. Znajući da se manastir nalazi između Kruševca i Balajnca, moguće je da je baš knez Lazar ktitor manastira.

Ko je ktitor manastira?

Na crkvenom zvonu u Aleksandrovu se može pronaći zapis gde piše da zvono poklanja knez Lazar, ali nije poznato kome je zvono poklonjeno.

Feliks Kanic beleži da je već u rimsko doba  na Moravi imao prelaz za put koji je od Niša,  ispod kastela severno od Bresnice, današnje Azbresnice, preko Malog Jastrepca,  a zaštićen kastelima kod Vrćenovice i Kuline,  vodio do čuvenih termi  Ribarske Banje i dalje prema Kruševcu. Ovaj put korišćen je i kasnije. Ipak, ime ktitora ostaje nepoznanica.

Manastir je bio okružen zgradama (konacima i ostavama). U njegovim ruševinama je pronađen veliki broj ploča, kojima je popločana krajkovačka crkva.

12 kaluđera

Po predanju, manastir je imao 12 kaluđera, koji su se bavili zemljoradnjom, ribarstvom i pčelarstvom. Manastirski ribnjak (kaluđerski ribnjak) bio je u blizini i poznavao se do pre nekoliko decenija. Pčelinjak manastira nalazio se na teritoriji današnjeg sela Kovanluk pa je zato selo i dobilo ovo ime.

Naziv Kovanluk je turskog porekla, a označava pčelinjak (kovan, kogan – košnica).  Oko manastira je 1,8 hektara manastirskog imanja. Tu se nalazi izvor slabe izdašnosti koji nikad ne presušuje, a veruje se da leči od bolesti očiju.

Na mestu nekadašnjeg manastira 1925. godine podignuta je nova crkvica od kovanica. Inicijator podizanja crkvice bila je Lepa Mladenović iz Padine.

Obnova iz temelja

Meštani okolnih sela okupljali su se svake godine na dan Svetog Jovana sve do pedesetih godina prošlog veka. Posle toga je 7. juli proglašen kao Dan ustanka u Srbiji, a narod je odlazio na Mali Jastrebac. Crkviče, kako su ga zvali meštani, bilo je zaboravljeno i ruinirano.

2007. godine crkva je obnovljena iz temelja. Temelj je osvetio tadašnji vladika niški, a današnji patrijarh srpski Irinej. Najviše priložnika za obnovu manastira bilo je iz zaseoka Sibovac. Jedan od glavnih inicijatora za podizanje crkve bio je Zlatko Milojević iz Sibovca.